मी तेंव्हा साधारण सातवी आठवीत असेल. वडिलांनी सेकंडहॅन्ड लॅम्बरेटा स्कुटर घेतली होती. ही स्कुटर नेहमीच्या बजाज स्कुटरपेक्षा लांब असायची. तिच्या मागचा स्टेपनीचा टायर आडवा लावलेला असायचा. आमचं कुटुंब पाच जणांचं होतं. आई वडील, दोन बहिणी आणि मी. कधीतरी रात्री जेवण करायला डोंबिवली पूर्वेतून आम्ही पाच जण ह्या स्कुटरवरून पश्चिमेला जायचो. चौघे पुढे आणि मी मागच्या आडव्या स्टेपणीवर. जास्त वजन झाल्याने एखाद्या स्पीड ब्रेकरवर ती स्कुटर घासायची. मग मी पटकन उतरून घ्यायचो आणि जरासा पुढे जाऊन अलगद बसायचो. 

इतके सगळे उद्योग आम्ही स्टेशन जवळच्या तृप्ती हॉटेलमध्ये जाण्यासाठी करायचो. तृप्तीच का, ह्याचेही कारण होते. तिथे राईस प्लेट तर चांगली मिळायचीच शिवाय त्या राईस प्लेटमध्ये रसम आणि डाळ अनलिमिटेड मिळायचे. फिश टँकच्या शेजारच्या टेबलावर आम्ही बसायचो. शक्यतो आम्ही सगळं कुटुंब मिळून 2 राईस प्लेट घ्यायचो आणि मग माझी एक आलू मटार प्लेट आणि रोटी फिक्स असायची. अजून एखादी भाजी घेतली जायची. ते मेनू कार्ड आजही माझ्या डोळ्यासमोर आहे. राईस प्लेट अठरा रुपयांना होती, पुरी एक्सट्रा घेतल्यास वेगळे, आलू मटार आणि इतर भाज्या 14/15 रुपयांच्या रेंजमध्ये होत्या. रोटी दीड किंवा दोन रुपये. 

जेवतांना आई न चुकता राईस प्लेटमधली दह्याची वाटी मला द्यायची. स्टीलच्या वाटीतच लावलेले घट्ट गोडसर दही असायचे. पुढच्या आयुष्यात शेकडो प्रकारचे योगर्ट्स चाखले पण ती तृप्तीच्या दह्याची चव जशी लक्षात राहिली तसे काहीही लक्षात राहिले नाही. मला अजून आठवतं, आमचं बिल बरोब्बर एकशे दहा, एकशे पंधरा रुपये व्हायचं. दोन रुपये टीप दिली जायची. फुकट मिळालेली बडीशेप दोनदा तीनदा खाल्ली जायची आणि आम्ही भरल्या पोटाने लॅम्बरेटावर आरूढ व्हायचो. 

नंतर ती लॅम्बरेटा कायमची बंद पडली आणि आम्ही तृप्ती वरून मॉडर्न कॅफेला शिफ्ट झालो. मॉडर्न कॅफे आज डोंबिवलीतील मोठं हॉटेल आहे. तृप्ती आता सुरू आहे की नाही माहीत नाही. 

मॉडर्न कॅफेवरून सरळ स्टेशनच्या दिशेने पुढे गेलं की चंदू आईस्क्रीम होतं. आधी किंवा नंतर, ते पहिल्या मजल्यावर पण होतं आणि खाली पण होतं. मी त्याच्याकडे ओली भेळ आणि मँगो आईस्क्रीम खायचो. त्या भेळेवर भरपूर बारीक शेव असायची आणि एखादा काजू पेरलेला असायचा. मँगो आईस्क्रीम पॉटमध्ये बनवलेले आणि अत्यंत तलम, मऊ असायचे. जिभेवर ठेवले की विरघळत जायचे. 

कॉलेजच्या दिवसांत मला व्यायामाची आवड लागली होती. स्टेशनजवळच्या तळवलकर व्यायामशाळेत संध्याकाळी व्यायाम करून आलं, की खाली एक अंड्यावाले काका असायचे, त्यांच्याकडून मी चार गावठी बॉईल घ्यायचो. आता ते काका नसतील पण मी त्यांना कधीही विसरू शकत नाही इतके त्यांचे व्यक्तिमत्व माझ्या लक्षात आहे. त्या गरम अंड्यांची आणि त्यावर टाकलेल्या मीठ-मिरपुडीची चव, अंडी सोलण्याची आणि कापण्याची काकांची पद्धत, पातळ सुरीला कागदाने पुसण्याची त्यांची लकब, सगळं त्या नोस्टॉजियाचा भाग आहे.

मानपाडा रोडवर कस्तुरी प्लाझा शेजारी 95/96 साली एक गाडी सुरू झाली होती. त्या काकूंकडे पाया सूप मिळायचे. मी हा पदार्थ एकदा खाल्ला आणि मला तो खूप आवडला. आठवड्यातून दोनदा तीनदा तरी मी तो खायचोच. त्या काकू आणि त्यांचा गंध लावून बसलेला नवरा मला अजून आठवतो. ती गाडी आता आहे की नाही, माहीत नाही. आज ते सूप मला आवडेल का तेही माहीत नाही. 

कधी कधी मी आणि माझा मित्र आमच्या दुकानात रात्री अभ्यासाला बसायचो. साडेदहा वाजता चालत MIDC मध्ये जायचो. तिकडे एक चायनीजची गाडी नुकतीच सुरू झाली होती. एक बंगाली होता. त्याच्याकडे आम्ही मंचाव सूप वन बाय टू घ्यायचो. त्यात भरपूर नूडल्स टाकायचो.जास्त घट्ट वाटलं तर स्वतःच त्यात जरासे पाणी ओतायचो. कोणी पाहिलं तर काय म्हणेल ह्याने फरक पडत नव्हता आणि लाजही वाटत नव्हती. ही गाडी नंतर बंद झाली. माझे गाडीवर चायनीज खाणेही बंद झाले. 

मानपाडा रोडवर कामत हॉस्पिटलच्या खाली एक सँडविचवाला असायचा. न भाजलेले, काकडी टोमॅटो, फक्त उकडला बटाटा टाकलेले सँडविच तो बनवायचा. सँडविच बनवताना त्याला बघत बसायला मला आवडायचं. ब्रेडचे काठ कापून हिरवी चटणी आणि अमूल बटर लावलेलं ते सँडविच मी अनेकदा खायचो. स्टेशनच्या शेजारी, जुन्या मैसूर मेडिकल समोर अजून एक सँडविच वाला असायचा. त्याच्याकडे गरमागरम टोस्ट सँडविच मिळायचे. अनेकदा रात्री उशिरा मी ते खायला जायचो. तिथून येतांना बंद होत आलेल्या रसाच्या दुकानात रस प्यायचो किंवा नगरपालिकेसमोर काट्यात वजन करून कुल्फी आईस्क्रीम मिळायचे ते खायचो. त्यातल्या मलई आणि चिकू आईसक्रीमची चव आजही तोंडावर आहे. परत खावं लागतंय लवकरच..

97 साली मी मुंबईत M Sc करायला जायला लागलो. त्या प्रवासात आणि युनिव्हर्सिटीच्या आसपास अजून काही तीर्थक्षेत्र सापडली. 

त्यांच्याबद्दल परत कधीतरी..

-शैलेंद्र कवाडे.